اعتیاد و آسیب های آن بر خانواده

به عنوان جدی ترین مسئله اجتماعی ایران ، وجوه مختلف جامعه شناسی ، روانشناسی ،حقوقی و سیاسی و ……. دارد. به عبارتی دیگر رابطه اعتیاد با مسائل اجتماعی ،ارتباطی دو جانبه است ،از یک سوء اعتیاد جامعه را به رکود و انحطاط می کشاند و از سوی دیگر پدیده ای است که ریشه در مسائل اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی جامعه دارد . اعتیاد گرایش فرد را به اصول اخلاقی و معنویی و اندیشهای اجتماعی کاهش می دهد . بیماری اعتیاد نه تنها فرد معتاد را دچار مشکل می کند بلکه اعضای خانواده را نیز با چالش هایی رو برو می کند .
تاثیر والدین معتاد بر خانواده
اعتیاد و آسیب های آن بر خانواده در خانواده هایی که مادر ،پدر و یا هر دوی انها معتاد باشند و کودکان هر روز شاهد کشیدن تریاک و استعمال مواد مخدر و محرک توسط والدین خود باشند زمینه مناسبی برای ابتلای فرزندان فراهم می شود چون واکنشهای اجتماعی افراد خانواده بر اثر تکرار تثبیت شده و برای دیگر اعضای خانواده عادی می گردد و عادی شدن مواد مخدر به سهولت در گرایش دادن اعضای دیگر خانواده به سوی اعتیاد کمک می کند مصرف مواد مخدر توسط والدین در فرزندان تاثیر منفی گذاشته و ممکن است آنان را از مصرف مواد بیزار کند .
آشکار ترین شکل تاثیر فرد معتاد بر خانواده بروز ناسازگاری ها و اختلافات خانوادگی است . فرد معتاد معمولا توانایی ذهنی و بدنی خود را تا حدود زیادی از دست می دهد و به همین علت در امر امرارمعاش وی خلل ایجاد می گردد و از این رو به آسانی قادر به تامین نیازهای اقتصادی خانواده اش نسبت رفتار و روحیه نامتعادل وی کانون گرم و صمیمی خانواده را بر هم می زند .

فرزندان خانواده معتاد باید چند نکته را در نظر بگیرند :
۱ اگر یکی از والدین یا هر دوی آنها اعتیاد دارند مادامی که فرد موفق به ترک نشده است و اقدامات دیگر اعضا در ترک دادن وی ثمری نداشته است بهتر است که آنها در مدت وجود موقیعتی مناسب تصمیم به امر ازدواج بگیرند باید آگاه باشند که فرد نا مناسب را به عنوان راه فرار انتخاب نکنند تا پشیمان نشوند .
. 2 اگر احساس می کنند سایه بد نامی اعتیاد در انحراف اخلاقی و بدهکاری یا حس والدین زندگی حال و آینده آنها را تهدید می کند بهتر است برای آنان که به طرف مقابل اطمینان دهند که شخصیت خودشان جدای از فضای حاکم بر خانوادشان است توانایی های فردی خود را افزایش دهند و به دنبال وجه اجتماعی مثبت برای خود در جامعه باشند و در یک کلام شخصیتی قوی جدا از خانواده برای خود ترسیم کنند
فرزندان خانواده معتاد باید چند نکته را در نظر بگیرند :
۱ اگر یکی از والدین یا هر دوی آنها اعتیاد دارند مادامی که فرد موفق به ترک نشده است و اقدامات دیگر اعضا در ترک دادن وی ثمری نداشته است بهتر است که آنها در مدت وجود موقیعتی مناسب تصمیم به امر ازدواج بگیرند باید آگاه باشند که فرد نا مناسب را به عنوان راه فرار انتخاب نکنند تا پشیمان نشوند .
. 2 اگر احساس می کنند سایه بد نامی اعتیاد در انحراف اخلاقی و بدهکاری یا حس والدین زندگی حال و آینده آنها را تهدید می کند بهتر است برای آنان که به طرف مقابل اطمینان دهند که شخصیت خودشان جدای از فضای حاکم بر خانوادشان است توانایی های فردی خود را افزایش دهند و به دنبال وجه اجتماعی مثبت برای خود در جامعه باشند و در یک کلام شخصیتی قوی جدا از خانواده برای خود ترسیم کنند

بچه های اعتیاد :
بچه های اعتیاد کودکان و نوجوانانی هستند که در محیط پرورش خود با پدر یا مادر خویش زندگی می کنند و تحت سرپرستی والدین خود دوران کودکی و سنیت رشد را پشت سر می گذارند .گاهی به خاطر از هم پاشیدگی خانواده و جدایی زن و شوهر این بچه ها به حال خود رها می شوند . ازآنجا که بچه های اعتیاد غالبا در موقعیتهای مالی بسیار سختی به سر می برند خیلی زود به دام شبکه های قاچاق و دزدان حرفه ای گرفتار می آیند و با بچه های ولگرد جامعه به دزدی و کیف قاپی روی می آورند . هسته خانواده معتادان مکانی است که پایه ها ی آینده پخش مواد مخدر در آن شکل می گیرد و خود کانون آماده برای رشد زمینه جرایم اجتماعی دیگر است و تا زمانی که بچه های نا آلوده و نو آلوده این خانواده مورد صحبت و حمایت مادی و معنوی قرار نگیرند در خطر هستند کودکان بیش از همه از والدین خود تاثیر می پذیرند .
شرایط و عوامل نا به هنجار در جامعه :
مسائلی نظیر جوان گرایی معتادان ، به خیابان سپردن خردسالان ، فرار از منزل دختران ، بازدهی پایین شاغلان ، فقر، مهاجرت اندیشمندان و همچنین مشکلات نظام آموزشی ، مسائل عام فرهنگی و بسیاری از مسائل نهان دیگر همگی حاکی از شرایط نابهنجار جامعه و ضعف در نظام پایگاه ها و نقشهای اجتماعی می باشد . و در جامعه ایران اعتیاد به عنوان آسیب جامعه ناشی از رفتارهای انحرافی حکایت از شیوع بی سابقه به خلاف دهه های گذشته منحصر به گروه و قشرخاصی نیست به گونه ای که شروع اعتیاد به زیر 15 سالگی رسیده و بر اساس آمارها نیمی از معتادان رسمی جامعه زیر 18 سال سن دارند.

نکته های که حائز اهمیت می باشد :
والدین باید بدانند عشق به فرزند ابدا به این معنا نیست که هر چه او خواست را فراهم کنند
هر انسانی از کودکی باید با محدودیتهای دنیای پیرامونش آشنا شود و خودش را با محیط هماهنگ کند در غیر این صورت به محض ورود به جامعه دچار سرخوردگی افسردگی و پرخاشگری می شود که عامل شروع به اعتیاد در فرزندان می گردد .
عوامل خطر ساز اعتیاد در خانواده :
عواملی که سبب افزایش احتمال مصرف مواد در افراد می شود از جمله :
از هم گسیختگی خانواده ( انسجام نداشتن ) ، انضباط نا همسان والدین ( فقدان انضباط در خانواده ) ، فقدان محرکهای فکری در خانواده ، سلطه گرایی والدین ، سهل انگاری والدین ، غفلت والدین ، مواجه شدن با مشکلات خانوادگی در اوایل زندگی ، توجه بیش از حد به فرزند ، محافظت زیاد ، انضباط بیش از اندازه ، پرخاشگری و خشونت در خانواده تحقیر و عیب جویی ، سرزنش کودک ، مقایسه و استهزای کودک ، فقدان تشویق و تمجید در خانواده ، عدم درک ذهن کودک ، تنبیه بدنی ، ناپایداری انضباط ، طرد کودک ، تنش عاطفی و محرومیت های خانواده ، کشمکش های خانوادگی ، والدین مصرف کننده ، طلاق ، از دست دادن والدین

راهکارهای جامعه برای کنترل اعتیاد در جامعه اعتیاد و آسیب های آن بر خانواده :
1 فعالیتهای پیشگیرانه متمرکز در جامعه برای آگاه سازی و آموزش والدین ( یکی از مهمترین بخشهای موثر در کنترل اعتیاد می باشد 2 افزایش مهارتهای لازم برای ساختن پیوند قوی و ارتباطات خانوادگی و داشتن محیطی سالم و بدون تنش 3 وضع مقررات واضح در خانواده دادن الگوی خوب بودن به خانواده و انتقال به فرزندان و تشویق فعاتیهای سالم و خلاق و ترغیب خانواده به شرکت در کلاسهای آموزشی خانواده و شناخت لازم از نحوه برخورد با فرزند از طریق روانشناس مجرب صورت بگیرد .