ترک اعتیاد با ورزش را از کجا و با چه تمرین هایی شروع کنیم؟
درمان اعتیاد با ورزش از ارزیابی وضعیت جسمی و هماهنگی با پزشک شروع می شود، نه تمرین سنگین. پیاده روی آرام، کشش ملایم و سپس تمرین قدرتی سبک، گزینه هایی برای بازگشت تدریجی به تحرک هستند. فعالیت منظم می تواند وسوسه مصرف، اضطراب و مشکلات خواب را کاهش دهد، اما جای دارو و روان درمانی را نمی گیرد. مدت و شدت تمرین باید با توان بدن افزایش یابد. درد سینه، سرگیجه یا تنگی نفس غیرعادی، علامت توقف و بررسی پزشکی است. هدف، ساختن عادتی پایدار است، نه دفع مواد با تعریق یا خسته کردن بدن.
آنچه در ادامه می خوانید…
کمک به ترک یا درمان؟
ترک اعتیاد با ورزش زمانی معنا دارد که فعالیت بدنی کنار درمان تخصصی قرار بگیرد، نه جای آن. ورزش منظم می تواند به کاهش اضطراب، بهتر شدن خواب و کنترل بخشی از وسوسه مصرف کمک کند. همین تغییرات، ادامه مسیر بهبودی را برای بعضی افراد قابل تحمل تر می کنند. با این حال، دویدن یا بدنسازی وابستگی جسمی را درمان نمی کند و خطرهای قطع ناگهانی مواد را از بین نمی برد. نگاه درست این است: ورزش یک ابزار حمایتی ارزشمند است؛ ابزاری که اثر آن به وضعیت جسمی، نوع ماده مصرفی و استمرار برنامه درمانی بستگی دارد.
زمان شروع ورزش
برای شروع ورزش در دوران ترک، یک روز مشخص و مشترک برای همه وجود ندارد. کسی که علائم خفیف و وضعیت پایدار دارد و همچنین افسردگی در ترک مواد را دچار شده، با فردی که دچار کم آبی، تپش قلب یا بی خوابی شدید است، شرایط یکسانی ندارد. تصمیم باید بر اساس نوع ماده، بیماری های زمینه ای و نظر تیم درمان گرفته شود. در بسیاری از موارد، حرکت سبک زودتر از تمرین جدی امکان پذیر است. هدف اولیه نیز رکورد زدن نیست؛ حفظ تحرک بدون تشدید علائم است. اگر بدن هنوز درگیر علائم شدید ترک است، تثبیت وضعیت پزشکی بر اجرای برنامه ورزشی اولویت قطعی دارد.
بهترین ورزش های ترک
بهترین ورزش برای ترک اعتیاد، الزاماً سخت ترین یا پرطرفدارترین گزینه نیست. فعالیتی مناسب تر است که با وضعیت پزشکی، علاقه و امکانات فرد هماهنگ باشد و بتوان آن را ادامه داد. پیاده روی، تمرین های کششی، دوچرخه سواری ثابت و تمرین قدرتی سبک، هر کدام می توانند جایگاهی در برنامه داشته باشند. شواهد موجود، یک ورزش مشخص را برای همه مواد و همه افراد برتر نشان نمی دهند. انتخاب باید شخصی باشد، نه تبلیغاتی. اگر فعالیتی باعث درد، ترس یا خستگی طولانی می شود، تغییر آن منطقی است. لذت بردن از حرکت، به استمرار بیشتر کمک می کند.
| ورزش | فایده احتمالی |
|---|---|
| پیاده روی | بهبود خلق و خو و کاهش وسوسه |
| یوگا و کشش | کاهش تنش و کمک به آرامش |
| دوچرخه سواری | افزایش استقامت و توان جسمی |
| شنا | تقویت بدن با فشار کمتر بر مفاصل |
| بدنسازی سبک | بازسازی قدرت عضلات |
| ورزش های گروهی | کاهش تنهایی و افزایش انگیزه |
پیاده روی
پیاده روی برای بسیاری از افراد، ساده ترین راه برگشت به فعالیت بدنی است. تجهیزات پیچیده نمی خواهد و زمان آن را می توان با انرژی روزانه تنظیم کرد. شروع از مسیری کوتاه، هموار و آشنا، فشار تصمیم گیری را کمتر می کند. اگر وضعیت پزشکی پایدار باشد، چند دقیقه راه رفتن آرام می تواند نقطه آغاز مناسبی باشد. لازم نیست از روز اول تند قدم بردارید یا به عدد مشخصی برسید. کفش مناسب، دسترسی به آب و پرهیز از گرمای شدید اهمیت دارند. هنگام سرگیجه یا ضعف، توقف کنید؛ رسیدن به مقصد، مهم تر از ایمنی شما نیست.
یوگا و کشش
یوگای ملایم و کشش آرام می توانند فرصتی برای توجه به بدن و کاهش تنش فراهم کنند. این فعالیت ها به ویژه برای کسانی جذاب هستند که از تمرین های رقابتی یا محیط شلوغ باشگاه خوششان نمی آید. با این حال، همه سبک های یوگا سبک نیستند؛ تمرین در گرمای زیاد یا وضعیت های دشوار، برای شروع مناسب نخواهد بود. حرکت نباید درد تیز ایجاد کند و کشش نباید با فشار انجام شود. تنفس طبیعی را حفظ کنید و از حبس نفس بپرهیزید. یوگا ابزار کمکی آرام سازی است، نه جایگزین درمان اضطراب شدید یا مراقبت پزشکی در ترک.
دوچرخه سواری
دوچرخه سواری فعالیتی هوازی است که شدت آن با سرعت و مقاومت تنظیم می شود. برای شروع بهبودی، دوچرخه ثابت ممکن است انتخاب قابل کنترل تری از مسیر خیابانی باشد، زیرا خطر ترافیک و نیاز به حفظ تعادل کمتر است. تنظیم ارتفاع زین و مقاومت پایین، به کاهش فشار روی مفاصل کمک می کند. اگر دارو باعث سرگیجه، خواب آلودگی یا افت فشار می شود، ابتدا درباره ایمنی تمرین مشورت کنید. هدف، رکاب زدن پیوسته و راحت است، نه رسیدن به خستگی شدید. درد زانو، تپش غیرعادی یا احساس سیاهی رفتن چشم، دلایلی برای توقف تمرین و بررسی هستند.
شنا
شنا می تواند برای بعضی افراد، فعالیتی خوشایند و کم فشار بر مفاصل باشد، اما ایمنی آن در دوران ترک اهمیت ویژه دارد. خواب آلودگی، سرگیجه، سابقه تشنج کنترل نشده یا علائم حاد، خطر حضور در آب را بالا می برند. در این شرایط، شنا را تا ارزیابی پزشکی عقب بیندازید. حتی پس از تثبیت وضعیت نیز تنها شنا نکنید و استخر دارای نجات غریق را انتخاب کنید. شروع با زمان کوتاه و شدت ملایم مناسب تر است. آب درمانی یا راه رفتن در آب نیز همیشه بدون خطر نیست و باید با توان و شرایط فرد هماهنگ شود.
بدنسازی سبک
بدنسازی سبک در دوران بهبودی برای افراد مستعد اعتیاد می تواند به بازگشت قدرت و انجام راحت تر کارهای روزمره کمک کند. منظور از سبک، وزنه ای است که حرکت با کنترل و بدون زور زدن شدید انجام شود. یادگیری فرم درست از مقدار وزنه مهم تر است. تمرین با کش یا وزن بدن نیز می تواند نقطه شروع باشد، البته اگر با وضعیت فرد سازگار باشد. هنگام فشار، نفس را حبس نکنید و برای افزایش وزنه عجله نداشته باشید. درد مفصلی و خستگی ماندگار، نشانه پیشرفت نیستند. مکمل یا ماده محرک هم برای نتیجه گرفتن از تمرین ضرورت ندارد و گاهی خطرناک است.
ورزش های گروهی
ورزش گروهی می تواند احساس تنهایی را کمتر کند و فرصتی برای ساختن ارتباط های تازه فراهم سازد. برای فردی که بخشی از روابط گذشته او با مصرف مواد گره خورده، این تغییر ارزشمند است. با این حال، هر جمع ورزشی الزاماً محیط سالمی نیست. گروهی مناسب تر است که در آن فشار برای رقابت، مصرف مکمل یا استفاده از مواد وجود نداشته باشد. پیاده روی جمعی یا بازی سبک ممکن است از مسابقه جدی مناسب تر باشد. انتخاب همراه قابل اعتماد و فضای محترمانه اهمیت دارد. هدف، حمایت از بهبودی است، نه اثبات توانایی به دیگران در تمرین.
انتخاب ورزش مناسب
انتخاب ورزش مناسب از یک پرسش ساده شروع می شود: چه فعالیتی را می توانید بدون تشدید علائم، دوباره انجام دهید؟ پاسخ به این پرسش، معمولاً کاربردی تر از دنبال کردن فهرست ورزش های محبوب است. توان جسمی، دردهای قبلی، داروها، علاقه شخصی و دسترسی مالی باید هم زمان بررسی شوند. برنامه ای که رفت و آمد دشوار یا هزینه سنگین دارد، احتمالاً کمتر ادامه پیدا می کند. انتخاب اولیه هم قطعی نیست؛ می توانید پس از تجربه، آن را تغییر دهید. در ترک اعتیاد با ورزش، سازگاری و استمرار مهم تر از نام رشته یا ظاهر تمرین هستند.
بر اساس توان بدن
توان امروز بدن را معیار بگیرید، نه خاطره آمادگی گذشته را. دوره مصرف، کاهش تحرک، تغذیه نامناسب یا بیماری ممکن است ظرفیت فعالیت را تغییر داده باشد. اگر راه رفتن کوتاه هم خسته کننده است، برنامه باید از همان سطح آغاز شود. برای بیشتر افراد تازه کار، توان صحبت کردن هنگام فعالیت، نشانه ساده ای برای کنترل شدت است. با این حال، درد، سرگیجه و علائم قلبی را نباید با این معیار نادیده گرفت. تمرین را طوری تمام کنید که هنوز کمی انرژی باقی مانده باشد. هدف شروع، شناخت واکنش بدن و ساختن پایه ای قابل اتکا برای ادامه است.
بر اساس مرحله ترک
نیاز ورزشی در روزهای علائم حاد با ماه های بعد یکسان نیست. هنگام سم زدایی، اولویت با ثبات پزشکی، آب رسانی مناسب و مدیریت علائم است؛ فعالیت فقط در حد مجاز اضافه می شود. پس از آرام شدن وضعیت، می توان روی نظم تمرین و افزایش تدریجی مدت کار کرد. در بهبودی طولانی تر، تقویت عضلات و انتخاب فعالیت های اجتماعی نیز اهمیت پیدا می کنند. عبور از یک مرحله به مرحله بعد، تقویم ثابت ندارد. اگر علائم دوباره شدید شدند، کاهش تمرین منطقی است. برنامه باید با روند درمان حرکت کند، نه اینکه بدن را دنبال خود بکشد.
ورزش خانه یا باشگاه؟
خانه برای شروع، کم هزینه و در دسترس است؛ باشگاه نیز می تواند نظم، تجهیزات و همراهی بیشتری فراهم کند. انتخاب بهتر به شرایط شما بستگی دارد. اگر خروج از خانه دشوار است، چند حرکت ساده در فضای امن ارزشمند خواهد بود. اگر تنهایی باعث کنار گذاشتن برنامه می شود، محیط حمایتی باشگاه کمک کننده است. مربی باید از محدودیت های لازم آگاه باشد، بدون اینکه مجبور باشید اطلاعات خصوصی غیرضروری بدهید. باشگاهی که مصرف محرک یا تمرین فرساینده را تشویق می کند، انتخاب مناسبی نیست. معیار اصلی، احساس امنیت، امکان استمرار و هماهنگی محیط با مسیر بهبودی شماست.
برنامه ورزش پس از ترک
برنامه ورزش پس از ترک باید قابل تغییر باشد، نه جدولی سخت که هر تأخیر در آن احساس شکست ایجاد کند. نقطه شروع، وضعیت فعلی بدن و توصیه تیم درمان است. بهتر است نوع فعالیت، زمان تقریبی و نشانه های توقف از قبل مشخص شوند. سپس خواب، انرژی و حال عمومی بعد از تمرین ثبت شوند تا افزایش فعالیت بر اساس واکنش واقعی بدن باشد. برنامه زیر چارچوب آموزشی است، نه نسخه شخصی برای همه. اگر هنوز علائم حاد، بیماری کنترل نشده یا عوارض دارویی دارید، پیش از اجرای آن ارزیابی شوید. پیشرفت آهسته نیز همچنان پیشرفت محسوب می شود.
هفته اول
هفته اول را به آشنا شدن دوباره با حرکت اختصاص دهید. اگر وضعیت پزشکی پایدار و فعالیت مجاز است، چند نوبت کوتاه پیاده روی آرام در طول هفته می تواند شروعی قابل انجام باشد. روز و ساعت را طوری انتخاب کنید که معمولاً انرژی بیشتری دارید. پیش از فعالیت، حال عمومی را بررسی کنید و پس از آن به خستگی، خواب و درد توجه داشته باشید. لازم نیست هر روز زمان تمرین بیشتر شود. اگر یک روز بدن آمادگی ندارد، استراحت یا فعالیت کمتر انتخاب مناسبی است. موفقیت هفته اول، اجرای سنگین برنامه نیست؛ شناخت ظرفیت فعلی بدن است.
مدت تمرین
مدت مناسب تمرین برای شروع، به تحمل فرد بستگی دارد. برای کسی که مدت زیادی کم تحرک بوده، پنج تا ده دقیقه فعالیت سبک ممکن است کافی باشد؛ بعضی افراد نیز به زمان کوتاه تری نیاز دارند. این عدد هدف اجباری نیست و نباید با وجود علائم نگران کننده تکمیل شود. می توانید فعالیت را به چند نوبت کوتاه تقسیم کنید، به شرط آنکه بین آنها بازیابی مناسب داشته باشید. اگر پس از تمرین تا ساعت ها افت انرژی یا تشدید علائم دارید، مدت را کاهش دهید. افزایش زمان باید بعد از تحمل مناسب جلسات قبلی مطرح شود، نه زودتر.
شدت تمرین
شدت مناسب در شروع، معمولاً سطحی است که حرکت راحت باقی بماند و بتوانید جمله کامل بگویید. نفس نفس زدن شدید، فشار زیاد یا تلاش برای عرق کردن بیشتر، هدف این مرحله نیست. احساس سختی تمرین را با وضعیت همان روز مقایسه کنید؛ یک فعالیت ثابت ممکن است پس از شب بدخوابی دشوارتر شود. همچنین بعضی داروها ضربان قلب را تغییر می دهند، بنابراین عدد ساعت ورزشی همیشه معیار کافی نیست. اگر پزشک محدودیت مشخصی داده، همان اولویت دارد. تمرین سبک هم ارزش دارد و برای سود بردن از ورزش، رسیدن به مرز توان بدن لازم نیست، به ویژه ابتدا.
هفته دوم
اگر هفته اول بدون مشکل قابل توجه گذشته است، هفته دوم فرصتی برای منظم تر کردن فعالیت خواهد بود. می توانید مدت بعضی جلسات را اندکی بیشتر کنید، اما هم زمان سرعت و سختی را بالا نبرید. حفظ همان برنامه قبلی نیز در صورت خستگی، تصمیم درستی است. در این مرحله، توجه به خواب شبانه و توان انجام کارهای روزمره مهم است؛ تمرین نباید همه انرژی روز را بگیرد. اگر پزشک یا مربی آگاه تأیید کرده باشد، حرکات ساده تقویتی نیز قابل بررسی هستند. معیار عبور به برنامه بیشتر، تحمل بدن است، نه صرفاً تمام شدن یک هفته تقویمی.
افزایش فعالیت
افزایش فعالیت بهتر است هر بار فقط در یک بخش انجام شود: مدت، تعداد جلسات یا شدت. تغییر هم زمان همه این موارد، تشخیص علت خستگی یا درد را دشوار می کند. برای مثال، ابتدا چند دقیقه به پیاده روی اضافه کنید و واکنش روز بعد را ببینید. اگر خواب بدتر شد، درد ادامه داشت یا انرژی افت کرد، به سطح قبلی برگردید. هیچ قانون درصدی برای همه افراد در دوران ترک مناسب نیست. نیاز بدن، بیماری ها و مرحله درمان تفاوت دارند. هدف، ساختن ظرفیت پایدار است؛ بنابراین عقب بردن موقت تمرین، بخشی از تنظیم برنامه محسوب می شود.
روزهای استراحت
استراحت بخشی از برنامه ورزشی است، نه فاصله ای بی ارزش میان تمرین ها. بدن برای سازگاری با فعالیت و بازسازی عضلات به فرصت نیاز دارد. در دوران بهبودی، خواب نامنظم یا تغذیه ناکافی ممکن است این نیاز را بیشتر کنند. روز استراحت می تواند شامل حرکت معمول روزانه یا کشش بسیار ملایم باشد، اگر حال عمومی اجازه دهد. لازم نیست برای جبران جلسه از دست رفته، روز بعد دو برابر تمرین کنید. درد قابل توجه، خستگی ماندگار یا افت عملکرد، دلایلی برای بازنگری هستند. برنامه خوب، جایی برای بازیابی دارد و ارزش فرد را با تعداد جلسات نمی سنجد.
هدف هفتگی
برای بزرگسالان دارای وضعیت پایدار، راهنماهای عمومی فعالیت بدنی معمولاً دست کم صد و پنجاه دقیقه فعالیت هوازی متوسط در هفته را پیشنهاد می کنند. این مقدار، نسخه شروع دوران ترک نیست و رسیدن به آن می تواند تدریجی باشد. فعالیت شدید برای همه مناسب نیست و انتخاب آن به آمادگی و ارزیابی پزشکی بستگی دارد. تمرین قدرتی نیز معمولاً در دو روز هفته مطرح می شود، نه هر دو هفته یک بار. با این حال، هدف شخصی شما ممکن است فعلاً کمتر باشد. فعالیت محدود اما قابل تحمل، از برنامه استانداردی که علائم را تشدید کند، انتخاب بهتری است.
تمرین هوازی
تمرین هوازی شامل فعالیت هایی مانند راه رفتن، دوچرخه سواری و شناست که تنفس و ضربان قلب را افزایش می دهند. در دوران بهبودی، انتخاب نوع و شدت باید با وضعیت پزشکی هماهنگ باشد. برای شروع، فعالیت پیوسته کوتاه یا نوبت های جداگانه سبک می توانند مناسب باشند. چند دقیقه آغاز آرام و پایان تدریجی، به تنظیم فشار فعالیت کمک می کند. لازم نیست هر جلسه طولانی باشد تا ارزش پیدا کند. مهم این است که پس از تمرین، حال عمومی قابل قبول بماند. تنگی نفس غیرعادی یا درد سینه را به کمبود آمادگی نسبت ندهید و پیگیری کنید.
تمرین قدرتی
تمرین قدرتی برای بازسازی توان عضلات و حمایت از کارهای روزمره مفید است. شروع می تواند با حرکات ساده، کش سبک یا وزنه کم انجام شود، مشروط بر اینکه فرم درست و شرایط پزشکی رعایت شوند. حرکت باید کنترل شده باشد و بدون حبس نفس انجام شود. تمرین تا ناتوانی کامل، برای شروع دوران بهبودی ضرورتی ندارد. بین جلسات دشوار یک گروه عضلانی، فرصت بازیابی در نظر بگیرید. اگر درد مفصلی یا سرگیجه ایجاد شد، ادامه ندهید. مربی می تواند در آموزش حرکت کمک کند، اما تصمیم درباره محدودیت های ناشی از بیماری یا دارو با پزشک درمانگر شماست، نه مربی.
ورزش هنگام وسوسه
وسوسه مصرف معمولاً شدت ثابتی ندارد و ممکن است موجی بالا برود و پایین بیاید. فعالیت بدنی کوتاه برای بعضی افراد، راهی برای عبور از بخشی از این زمان و تغییر تمرکز است. با این حال، اثر آن قطعی نیست و نبود تأثیر به معنای ضعف اراده نیست. بهتر است از قبل برنامه داشته باشید: خروج از محیط محرک، تماس با فرد حمایتگر و انجام حرکت امن. اگر وسوسه شدید است، تنها به ورزش تکیه نکنید. هدف، خریدن زمان و تقویت انتخاب امن است، نه اثبات اینکه بدون کمک می توانید هر فشار روانی را به تنهایی مهار کنید.
مراقبت های هنگام ورزش
اثر ورزش به شرایط بیرون از تمرین هم وابسته است. کم خوابی، کم آبی، تغذیه ناکافی یا عوارض داروها می توانند فعالیتی ساده را دشوار و گاهی ناامن کنند. بنابراین، برنامه ورزشی باید کنار مراقبت های روزانه تنظیم شود، نه جدا از آنها. وضعیت غذا خوردن، خواب و مصرف دارو را با تیم درمان مرور کنید، به ویژه اگر ضعف یا سرگیجه تکرار می شود. مکمل گران قیمت معمولاً پاسخ اول نیست. رسیدگی به نیازهای پایه و اصلاح علت مشکل اهمیت بیشتری دارد. ترک اعتیاد با ورزش زمانی کاربردی تر می شود که بدن فرصت تغذیه، استراحت و بازیابی داشته باشد.
اشتباهات ورزشی دوران ترک
- تبدیل ورزش به اجبار: ادامه تمرین با وجود آسیب یا اضطراب شدید هنگام استراحت را با درمانگر مطرح کنید.
- شروع با تمرین سنگین: شدت زیاد می تواند خستگی، کم آبی و احتمال آسیب را افزایش دهد.
- تلاش برای دفع مواد با تعریق: عرق کردن بیشتر، روش قابل اتکایی برای سم زدایی نیست.
- نادیده گرفتن علائم هشدار: درد سینه، سرگیجه یا تنگی نفس غیرعادی، دلیل توقف تمرین و بررسی پزشکی هستند.
- جایگزین کردن ورزش با درمان: احساس بهتر پس از تمرین، مجوز قطع دارو یا جلسات درمانی نیست.
- مصرف خودسرانه مکمل و محرک: چربی سوزها و مکمل های محرک ممکن است اضطراب، تپش قلب یا تداخل دارویی ایجاد کنند.
- تمرین بدون استراحت کافی: بدن برای بازیابی به خواب، تغذیه مناسب و فاصله میان تمرین ها نیاز دارد.
- مقایسه با توان گذشته: برنامه باید با وضعیت فعلی بدن هماهنگ باشد، نه رکوردهای قبل از مصرف.
- ورزش در شرایط ناامن: شنا یا دوچرخه سواری هنگام خواب آلودگی، گیجی یا اختلال تعادل خطرناک است.
- افزایش هم زمان شدت و مدت: تغییر تدریجی برنامه، فرصت ارزیابی واکنش بدن را فراهم می کند.
سوالات متداول
آیا باید سابقه اعتیادم را به مربی بگویم؟
لازم نیست تمام جزئیات شخصی را مطرح کنید. با این حال، مربی باید محدودیت های مؤثر بر ایمنی تمرین، مانند احتمال سرگیجه یا ممنوعیت فعالیت شدید را بداند. می توانید از پزشک بخواهید توصیه های ورزشی لازم را بدون درج جزئیات غیرضروری برای مربی بنویسد.
اگر با ورزش هم وزنم بالا رفت، نگران شوم؟
تغییر وزن پس از ترک ممکن است با تغییر اشتها، خواب، داروها یا الگوی غذا خوردن مرتبط باشد؛ افزایش وزن لزوماً نشانه بی اثر بودن ورزش نیست. از رژیم سخت و چربی سوز خودسرانه دوری کنید. افزایش سریع یا بی دلیل وزن، به ویژه همراه با ورم یا تنگی نفس، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
آیا برای انرژی قبل از ورزش نوشیدنی انرژی زا بخورم؟
نوشیدنی انرژی زا راه مناسبی برای جبران خستگی دوران ترک نیست. کافئین زیاد ممکن است تپش قلب، اضطراب و بی خوابی را تشدید کند. اگر بدون محرک توان تمرین ندارید، شدت فعالیت را کاهش دهید و خستگی مداوم را با پزشک بررسی کنید.
نظرات مخاطبین:
آروند نیک منش:
نکته مهم مطلب این بود که ورزش باید کنار درمان باشه، نه جای اون. این تفاوت توی خیلی از مطالب مربوط به ترک نادیده گرفته می شه.
مانلی رادفر:
شروع با پیاده روی کوتاه، خیلی عملی تر از برنامه های سنگینه. قرار نیست کسی که هنوز درگیر ضعف بدنه، از روز اول تمرین سخت انجام بده.
هیراد مهرآیین:
بخش علائم هشدار به اندازه معرفی ورزش ها اهمیت داشت. فشار آوردن به بدن همیشه نشونه پیشرفت نیست.
روژین دادور:
خوب بود که ورزش رو فقط به باشگاه محدود نکردید. هزینه و رفت و آمد نباید مانع شروع یک فعالیت ساده بشه.
سامیار روشن پور:
تأکید روی استراحت و افزایش تدریجی تمرین، نگاه واقع بینانه ای داشت. برنامه قابل ادامه از چند جلسه ورزش سنگین ارزشمندتره.
آویسا فرهمند:
توضیح درباره تعریق و سم زدایی ضروری بود. این تصور که هرچه بیشتر عرق کنیم مواد زودتر دفع می شن، می تونه آدم رو به تمرین خطرناک بکشونه.
منابع:
